Aan de slag
Fase 1: Kansrijkheid bepalen
Inventariseren Onderzoeken
Fase 2: Implementatie in één regio
Voorbereiden Uitvoeren
Fase 3: Opschaling
Voorbereiden Uitvoeren
Praktijkvoorbeelden
Doelgroep Motivatie & Draagvlak Samenwerkingsverband Kwaliteitsaspecten Financiering Infrastructuur zorg & welzijn Impact
Bronnen en betrokkenen Begrippenlijst
Over de routekaart
Veelgestelde vragen Mede mogelijk gemaakt door

Over de routekaart

Antwoorden op veelgestelde vragen

Inleiding

Deze routekaart beschrijft de stappen die genomen kunnen worden om paramedische interventies met preventie- of substitutiepotentieel te implementeren. Het kan gaan om implementatie in één regio of op grotere schaal. De routekaart helpt om de kans op succesvolle implementatie van paramedische interventies met preventie- of substitutiepotentieel te vergroten.

Met preventiepotentieel wordt bedoeld: paramedische interventies die de potentie hebben om duurdere zorg in de eerste, tweede of derde lijn te voorkomen (selectieve, geïndiceerde en zorggerelateerde preventie). Met substitutiepotentieel wordt bedoeld: paramedische interventies die de potentie hebben om zorg uit de tweede of derde lijn te verplaatsen of te vervangen.

Om de leesbaarheid te bevorderen, wordt in de rest van dit document gesproken over het voorkomen (preventie), vervangen of verplaatsen (substitutie) van zorg.

Veelgestelde vragen

Deze routekaart richt zich op paramedische interventies. Dit zijn interventies uitgevoerd door paramedici zoals een diëtist, ergotherapeut, fysiotherapeut, huidtherapeut, logopedist, oefentherapeut of optometrist.

Het woord interventie gebruiken we in deze routekaart in de breedste zin van het woord. Een interventie kan gaan over paramedische diagnostiek, screening, behandeling en/of andere handelingen die beschreven staan in de beroepsprofielen van de betreffende beroepsgroepen.

Het kan gaan om:

  • het inzetten van een paramedische interventie (diagnostiek, screening of behandeling etc.) die nog niet gebruikt wordt als aanvulling op bestaande zorg, bijvoorbeeld ter voorkoming van (duurdere) zorg
  • het inzetten van een paramedische interventie (diagnostiek, screening of behandeling etc.) als vervanging van andere (duurdere) of onnodige zorg
  • het op een andere manier inzetten van paramedische interventie (diagnostiek, screening of behandeling etc.) ter voorkoming van (duurdere) zorg

Deze routekaart is bedoeld voor projectleiders of initiatiefnemers die wetenschappelijk onderbouwde paramedische interventies willen implementeren waarmee een bijdrage geleverd wordt aan het voorkomen, vervangen of verplaatsen van duurdere of onnodige zorg of dit van plan zijn.

Deze routekaart beschrijft eerst hoe een interventie in één regio geïmplementeerd wordt en daarna hoe de implementatie opgeschaald kan worden. 
Dit kan gedaan worden vanuit een bestaand of nieuw te vormen regionaal samenwerkingsverband. Het kan gaan om samenwerkingsverbanden tussen paramedici (monodisciplinair, multidisciplinair of interprofessioneel) of om samenwerkingsverbanden waarin professionals en aanbieders uit zowel de zorg als het sociale domein zijn vertegenwoordigd.

Dit document kan ook gebruikt worden door beleidsmedewerkers of onderzoekers.

De Nederlandse overheid heeft de opgave om toe te werken naar toekomstbestendige zorg met aandacht voor het passend gebruik, passende organisatie en passende bekostiging van zorg (Kader Passende zorg).
Passende zorg is het sleutelbegrip en moet de basis worden van alle zorg in Nederland. De vier principes van passende zorg zijn:
  1. Zorg is waardegedreven – zorg die een relevante bijdrage levert aan de kwaliteit van leven van mensen, nu en in de toekomst, tegen een proportionele inzet van geld en professionals.
  2. Zorg komt samen met en gezamenlijk rondom de hulpvrager tot stand – zorg die past bij de persoonlijke situatie, behoeften en wensen van de hulpvrager op basis van gezamenlijke besluitvorming.
  3. Zorg is de juiste zorg op de juiste plek – zorg verplaatsen naar dichterbij als het kan en verder weg als het moet, zorg vervangen door nieuwe vormen van zorg en niet-passende zorg voorkomen.
  4. Zorg gaat over gezondheid en niet over ziekte – een breder perspectief op gezondheid, kijken naar wat iemand wél kan en inzetten op preventie.

De inzet van paramedische zorg sluit goed aan bij deze basisprincipes, omdat paramedici zich richten op het functioneren, participeren en kwaliteit van leven van de hulpvrager in zijn of haar eigen omgeving. Paramedische interventies bieden veel kansen om (duurdere of onnodige) zorg te voorkomen, te vervangen of te verplaatsen. Om die reden gaf ZonMw de paramedische beroepsgroepen de opdracht om deze routekaart te ontwikkelen om samenwerkingsverbanden of andere initiatiefnemers handvatten te geven bij de implementatie van paramedische interventies.

De routekaart bevat adviezen en tools om aan de slag te gaan met het implementeren van effectieve paramedische interventie in de eerste lijn die de potentie hebben om duurdere of onnodige zorg te voorkomen, vervangen of verplaatsen. 
Het toewerken naar een dergelijke complexe verandering gaat niet in één keer en vraagt een lange adem met meerdere stappen en doelen. 
Op basis van specifieke implementatiedoelen kunnen onderdelen uit deze routekaart gebruikt worden die relevant zijn voor een specifiek project.

De routekaart kwam tot stand met ontwerpgericht onderzoek. Het Double Diamond Model is gebruikt om het ontwikkelproces richting te geven. De routekaart is ontwikkeld door paramedische onderzoekers in nauwe samenwerking met verschillende stakeholders, waaronder vertegenwoordigers van hulpvragers. Zie hier het overzicht van vertegenwoordiging in de project-, stuur- en adviesgroep.

Vier fasen zijn doorlopen:
Fase 1 had als doel om inzicht te krijgen in het probleem en de behoeften vanuit de praktijk. Er zijn interviews gehouden met verschillende belanghebbenden, experts en afgevaardigden van samenwerkingsverbanden die ervaring hadden met het voorkomen, vervangen of verplaatsen van zorg (zowel binnen als buiten de paramedische zorg). Ook is gezocht naar beschikbare kennis en voorbeelden in zowel wetenschappelijke als grijze literatuur. Zie hier het overzicht.

In Fase 2 werd de opgehaalde kennis geanalyseerd en besproken met leden van de stuur- en adviesgroep.

In Fase 3 werd op basis van fase 2 een eerste concept ontwikkeld van de routekaart samen met relevante stakeholders uit de praktijk.

In Fase 4 werd de concept routekaart getest op bruikbaarheid. Eerst gaven de betrokkenen tot dan toe (de project-, stuur- en adviesgroep en de experts) feedback op de routekaart. De aangepaste versie is vanaf november 2024 door vijf regionale projecten getest op bruikbaarheid. Ervaringen en feedback zijn gebruikt om een definitieve versie van de routekaart op te stellen

Verwijzingen

Kader Passende zorg

Opdracht ontwikkelen routekaart

Double Diamond Model

Besluitvorming voortgang
Besluit op basis van de evaluatie over de voortgang:
  • Maak bij positieve resultaten een borgingsplan en overweeg opschaling naar meer regio’s.
  • Overweeg bij minder positieve resultaten aanpassing van het opschalingsplan en doorloop fase 3 opnieuw