financiering

Definitie

Financiering heeft betrekking op het bekostigen van alle acties om zorg te voorkomen, vervangen of verplaatsen, te behalen en het structureel bekostigen.
Hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen twee vormen van bekostiging:

Tijdelijke projectkosten, denk aan:
- Opstartkosten
- Kosten om onderzoek te doen en de waarde van de innovatie aan te tonen.
- Projectkosten
Financiering van de zorg/ interventie/ innovatiezelf, denk aan:
- Kosten ten behoevevan de (structurele) inbedding van de zorg in de regio (bijvoorbeeld voor een coördinator, Licentie/ICT kosten en interprofessionele bijeenkomsten).
- Kosten t.b.v. structurele kwaliteit van zorg.

Zie voor meer uitleg over kostensoorten de Handreiking Implementatie Juiste zorg op de juiste plek. Het kan zijn dat de eerste jaren het financieel resultaat niet altijd positief is door o.a. investerings- en opstartkosten.

Algemene adviezen

Bepaal passende financieringsroutes

Er zijn verschillende manieren om paramedische zorg te financieren. Zie deze animatie voor uitleg over de financieringsroutes. Om te bepalen wat passend is voor de interventie moet duidelijk zijn wie er (financieel) voordeel van de interventie ondervinden en of het doel van de interventie past bij relevant beleid van organisaties en overheidsinstanties. Bekijk ook goed welke voorwaarden gelden om aanspraak te kunnen maken op bepaalde vormen van financiering om na te gaan of ze passend en kansrijk zijn. Bij sommige financieringsroutes is het een voorwaarde dat de zorg toegankelijk is (of wordt) voor iedereen. Let op: bij subsidies kan sprake zijn van cofinanciering, waarbij een eigen investering in tijd en/of middelen gevraagd wordt van aanvrager of samenwerkingspartners. Afhankelijk van het doel van de interventie zijn verschillende financiers en daarmee financieringsroutes. Zie Tabel 3 voor een overzicht van financieringsroutes.

Route	Wanneer geschikt?
Gemeenteroute	De innovatie/interventie draagt bij aan meer zelfredzaamheid van mensen, ondersteuning van mantelzorg en lagere kosten voor gemeenten.
Zorgverzekeraarsroute	De innovatie/interventie past binnen het verzekerde (basis of aanvullende) pakket en wanneer het kosten voor de zorgverzekeraar bespaart.
Overheidsroute	De innovatie/interventie kan de zorg veranderen, verbeteren of vooruithelpen, maar deze wordt nog niet aangeboden of vergoed door zorgverzekeraars. Deze route betreft het toewerken naar opname van de innovatie in het basispakket van de zorgverzekering.
Aanbiedersroute	De zorgaanbieder heeft direct voordeel van de innovatie/interventie. Denk aan efficientere zorgverlening, ontstaan van concurrentievoordeel, of versterking gewenst imago. De zorgaanbieder is de klant.
Consumentenroute	De innovatie/interventie lost een herkenbaar probleem voor de hulpvrager op. De innovatie wordt direct aan de consument ‘verkocht’. Denk aan gezondheidsmanagement, hulpmiddelen etc.
Samenwerking met commerciële partijen	Als de interventie zorg kan veranderen, verbeteren of vooruithelpen, en een (indirect) voordeel kan opleveren voor een commerciële partij.

Zie innovatieroutes in de zorg voor een uitgebreidere toelichting, valkuilen en bewijslast die nodig is voor de verschillende routes.

Zoek passende financiering voor verschillende activiteiten

De verschillende activiteiten die binnen de verschillende fasen uitgevoerd moeten worden om toe te werken naar het vervangen, verplaatsen of voorkomen van zorg, vragen om verschillende type financiering. Hieronder geven we per type activiteit een aantal suggesties van mogelijke financieringsopties en verwijzen we naar de plek waar meer informatie te vinden is. De suggesties vormen geen compleet overzicht.

Financiering is bedoeld om te ‘innoveren’ met subsidies van verzekeraars.

Verschillende zorgverzekeraars zetten zich in voor de versterking van de eerste lijn op regionaal niveau of het inzetten van innovaties in het algemeen. Zoek de zorgverzekeraar die marktleider is in uw regio.

Voorbeelden zijn:

Een andere optie is om na te gaan of organisaties binnen uw samenwerkingsverband gezamenlijk de opstartkosten kunnen dekken. Bijvoorbeeld voor het aanstellen van een coördinator of projectleider die de tijd krijgt om het project op te starten en van de grond te krijgen.

Praktijkvoorbeeld Stichting Sterke Schouders
Stichting Sterke Schouders is voortgekomen uit het Schouder Centrum Nijmegen (SCN). Tijdens de ontwikkeling van het SCN is actief samenwerking gezocht met zorgverzekeraars. Dankzij de Versterking Eerstelijnszorg Zuid Nederland (VEZN)-middelen van VGZ en CZ en een ZonMW-subsidie binnen het programma ‘Juiste Zorg op de Juiste Plek’ hebben de initiatiefnemers meerdere vervolgsubsidies kunnen bemachtigen om de projectdoelen te realiseren. De aanvraagprocedures voor deze subsidies is onder andere beschreven op de website van VGZ.

Zie hier voor meer informatie over Stichting Sterke Schouders.

Financiering van onderzoeksactiviteiten

ZonMw heeft regelmatig subsidies die alleen aangevraagd kunnen worden door regionale samenwerkingsverbanden op bepaalde onderwerpen. Hou de website in de gaten. Werk indien mogelijk samen met een ervaren onderzoeker die uw ook kan helpen bij het aanvragen van de subsidie.

Praktijkvoorbeeld EDOMAH

Om EDOMAH beter in de praktijk te implementeren heeft het paramedisch platform MOB gebruik gemaakt van de ZonMw-subsidieregeling Implementatie- en Opschalingscoaching. Dit heeft hen erg vooruitgeholpen. Een mogelijk nadeel voor eerstelijnspraktijken is dat alleen de implementatie expert betaald werd van deze subsidie en dat de uren die de projectleider en projectleden erin moesten stoppen uit eigen middelen kwam, wat niet altijd haalbaar is voor eerstelijnspraktijken. Zie hier voor meer informatie over het EDOMAH-project.

Financiering activiteiten “Organisatie en Infrastructuur” (O&I)

De Beleidsregel huisartsenzorg en multidisciplinaire zorg 2025 biedt de mogelijkheid om een aanvullende vergoeding te krijgen per ingeschreven verzekerde op basis van afspraken tussen zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Voor meer informatie zie registeren en declareren huisartsenzorg.

Het doel van deze extra vergoeding is om (multidisciplinaire) samenwerking tussen huisartsen en andere zorgaanbieders te stimuleren, waarbij de hulpvrager de voordelen ervaart van het continue verbeteren van de kwaliteit en/of kosten van zorg.
Om gebruik te maken van deze gelden is afstemming en samenwerking nodig met de regionale huisartsorganisaties (RHO’s). Hoe de inzet van O&I-gelden wordt aangepakt verschilt per regio. Zie ook Bekostiging en afstemming en beleidsregel experiment patiëntgroep gebonden afstemming.

Praktijkvoorbeeld Zorggroep Almere

Het Transmuraal Schouderspreekuur Almere (TSA) werkt nauw samen met de huisartsen in de regio. Omdat de zorg binnen het spreekuur formeel onder huisartsenzorg valt, wordt gebruikgemaakt van de S3-financiering Onderzoek en Innovatie (O&I) van de regionale huisartsenorganisatie.
Deze werkwijze is tot stand gekomen in overleg met de preferente zorgverzekeraar in de regio.

Zie hier voor meer informatie over TSA.

Financiering voor implementatie – De organisatie ZonMw biedt vaak kansen als het gaat om het implementeren van interventies. Bijvoorbeeld via het Programma Zorg voor innoveren dat nog tot 2050 loopt. Kijk ook naar de subsidiemogelijkheden bij programma’s zoals Paramedische Zorg , Versterking organisatie eerstelijnszorg, Beter Thuis , Kennis- en implementatie impuls bewegen in het dagelijks leven , Reablement en het Preventieprogramma.

Financiering voor het uitvoeren van de interventie zelf
Afhankelijk van de financieringsroute die op uw interventie van toepassing is zijn er verschillende opties.

Bij de zorgverzekeraarsroute is het mogelijk om gebruik te maken van de volgende opties om de zorg te bekostigen:

Het gaat hier om prestaties via de beleidsregels voor paramedische zorg. Deze prestaties kennen vrije tarieven. Daarmee kunnen partijen tot prijsafspraken komen over innovatie van zorg.
Zie voor de voorwaarden de checklist op pagina 22 van de Wegwijzer innovatie en preventie in de eerstelijnszorg 2024 NZa.
Prestaties via de beleidsregel innovatie en facultatieve prestaties zijn experimentprestaties. Het gaat hier om zorg waar nog geen reguliere prestaties voor zijn. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars kunnen afspraken maken over een nieuwe prestatie.Voor meer informatie zie deze links:
- Een innovatie-aanvraag doen? Dat regelt u zo!
- Wegwijzer innovatie en preventie in de eerstelijnszorg 2024 NZa pagina 24 en 25.
- De overheidswebsite zorg voor innoveren
  voor een overzicht van verschillende innovatieroutes en financieringsmogelijkheden voor kleinschalige experimenten.
- Beleidsregel innovatie voor kleinschalige experimenten voor de aanvraag.
  Daarbij ook deze beleidsregel.

Als de gemeenteroute van toepassing is zijn de mogelijkheden voor financiering niet eenduidig. Elke gemeente vult dit op haar eigen manier in. Start een ‘verkoop’ proces in de betreffende gemeente(n) om na te gaan of er financieringsmogelijkheden zijn.
Gemeenten werken met lokale partijen die de zorg leveren. Bedenk of uw innovatie door de gemeente moet worden ingekocht of door de zorgaanbieder.

Lees de vragen op de website zorg voor innoveren voorafgaand aan onderhandeling met de gemeente. Zorg bij het onderhandelen voor zoveel mogelijk aansluiting bij het geldende gezamenlijke gezondheidsbeleid van Nederlandse gemeenten. Denk hierbij ook aan de regioplannen en regiobeelden in de regio met betrekking tot het Integraal Zorg Akkoord (IZA).

Werk samen om tot structurele financieringsafspraken te komen

Samenwerken met relevante stakeholders in uw regio is essentieel voor het slagen van uw initiatief.
Bedenk vooraf bij welke betrokken partij de voornaamste besparing zal plaatsvinden.

Dit is in principe de voornaamste stakeholder om doelstellingen te behalen.
Samenwerking in het algemeen wordt beschreven onder het thema Samenwerkingsverband.

Hieronder zijn twee adviezen geformuleerd specifiek gericht op samenwerking om de kans op financiering te vergroten.

Werk samen met zorgverzekeraars

Een goede samenwerking met zorgverzekeraars is essentieel binnen de zorgverzekeraarsroute. Door samen te werken met één of meerdere zorgverzekeraars, kunnen afspraken over financiering en opschaling eenvoudiger tot stand komen.

Kom in contact met zorgverzekeraars:
Neem contact op met een zorgverzekeraar via het contactformulier op hun website, of via jouw beroepsvereniging of koepelorganisatie. Paramedische beroepsgroepen weten vaak goed welke contactpersonen binnen een zorgverzekeraar betrokken zijn bij innovatie en samenwerking.

Een eerste samenwerking met bijvoorbeeld de preferente zorgverzekeraar in de regio kan een goed startpunt zijn. Deze partij kan vervolgens:

Andere zorgverzekeraars informeren over het initiatief.
Helpen bij het afstemmen van beleid.
Bemiddelen bij de opschaling van de interventie naar andere regio’s.

Zorg voor een goede voorbereiding
Ga goed voorbereid het gesprek in met een inhoudelijk voorstel. Werk hierin onder andere de volgende thema’s uit:

Doelgroep: wie wil je bereiken?
Kwaliteitsaspecten: bijvoorbeeld: welke competenties en kwaliteit kenmerkt de zorg binnen het project?
Samenwerkingsverband: met welke partijen werk je samen?
Een sterk inhoudelijk voorstel vormt de basis voor een overtuigende businesscase. Hiermee kun je richting de verzekeraar helder maken wat de verwachte impact is van je project. Zie ook het advies “Gebruik systematische methode om impact in kaart te brengen” voor concrete hulpmiddelen.

Zorgverzekeraars beoordelen projecten onder andere op:

Bijdrage aan betaalbaarheid en toegankelijkheid van zorg.
Kwaliteit, veiligheid en kosteneffectiviteit.
Of het initiatief wetenschappelijk is onderbouwd.
Of de aanspraak van de beoogde zorg gaat via het basispakket
Schaalbaarheid naar andere regio’s of doelgroepen.

Het is aan te raden om samen met de verzekeraar gedurende het project te verkennen of uitbreiding naar andere verzekeraars haalbaar is.

Financiering en bekostiging
Uiteindelijk moeten het projectteam en de zorgverzekeraar overeenstemming bereiken over de prestatie waarop de interventie bekostigd wordt. Let erop dat zorgverzekeraars onderling kunnen verschillen in hun inkoopbeleid. Dit speelt bijvoorbeeld bij de inkoop van paramedische zorg. Onderzoek daarom of de beoogde zorg valt onder:
concurrentiële inkoop, volgbeleid, gelijkgerichtheid; of representatie. Let op: bij een project waar alleen paramedische zorg geleverd wordt komt gelijkgerichtheid of representatie niet voor.

Wanneer de betrokken verzekeraar geen regierol op zich neemt, kunnen eerstelijnsorganisaties zelf in gesprek gaan met de preferente zorgverzekeraar in hun regio. Zo kan worden gezorgd dat de interventie (gericht op vervanging, verplaatsing of voorkoming van zorg) onder de gecontracteerde zorg valt.

Tijdens contact met de verzekeraar
Bespreek met de zorgverzekeraar hoe de samenwerking vorm krijgt. Denk na over de gewenste intensiteit: Intensieve samenwerking: de verzekeraar neemt zitting in een stuurgroep, of meer op afstand. Stel vooraf doelen vast en evalueer samen achteraf. Daarmee borg je een gezamenlijk beeld en kun je afspraken maken over vervolgstappen (PDCA). Als je niet gezamenlijk evalueert kan het zijn dat er ruis ontstaat over beeld van de pilot.

Blijf structureel in contact, bespreek voortgang, doelen en verantwoordelijkheden.
Overweeg ook de mogelijkheden om data te benutten die beschikbaar zijn via de zorgverzekeraar, zoals Vektis-data over geleverde zorg bij verzekerden.

Gebruik de Checklist “Besluitvorming implementatie in één regio” om te toetsen of je voorstel alle relevante thema’s bevat.

Werk samen met beroepsorganisaties

Pak initiatieven om te komen tot structurele of duurzame financiering op in samenwerking met relevante beroepsorganisatie(s). Probeer samen afspraken te maken met belangrijke stakeholders.

Maak afspraken over besteden besparingen

Maak binnen het samenwerkingsverband duidelijke afspraken over het besteden van gerealiseerde besparingen.
Vertrouwen is hierbij heel belangrijk, denk om dit te borgen bijvoorbeeld aan shared savings afspraken EN motivatie en draagvlak.

Als het doel is om paramedische zorg in te zetten om duurdere of onnodige zorg te vervangen, voorkomen of verplaatsen dan levert dat hopelijk besparingen op. Zorg voor goede afspraken in het samenwerkingsverband bij besparingen als gevolg van het project.
Denk na op welke manier deze gedeelde besparingen gebruikt worden. Een voorbeeld is het herinvesteren van de opbrengst in gezamenlijke doelen substitutie van zorg (zie de Handreiking Substitutie van de FMS).
Wanneer één van de betrokken partijen relatief meer (financiële) baten heeft bij het opnieuw inrichten van de zorg, raken de belangen uit balans en kan dat de voortgang van verplaatsen en voorkomen van (duurdere of onnodige) zorg tegenhouden. Het helpt als samenwerkingspartners op voorhand open en duidelijk zijn over hun eigen belangen.

Productieafspraken/productieplafonds kunnen invloed hebben op het realiseren van verplaatsing en voorkoming van (duurdere of onnodige) zorg. Vrijgekomen zorg in ziekenhuizen dient niet door nieuwe zorg worden opgevuld. Opschaling is ingewikkeld, ziekenhuizen raken “eenvoudige zorg kwijt” en krijgen duurdere zorg terug voor hetzelfde tarief. Kostprijzen worden door ziekenhuis elk jaar aangeleverd. Als blijkt dat zij alleen nog de zwaardere zorg uitvoeren zal dit uit de data komen en invloed hebben op de tarieven.

Financiering

Definitie

Algemene adviezen

Verwijzingen

Algemene Adviezen

Adviezen over expertise en continu leren van professionals

Werk samen om tot structurele financieringsafspraken te komen

Besluitvorming voortgang