kwaliteitsaspecten

Definitie

Kwaliteitsaspecten zijn aspecten die nodig zijn om te zorgen dat de beoogdeinterventie met potentie
voor verplaatsen, vervangen of voorkomen van zorg, voldoet aan de kwaliteitsnormen, zodat de doelgroep, zorgprofessionals, zorginkopers en beleidsorganisaties in voldoende mate vertrouwen hebben in de interventie en de uitvoering daarvan.

Adviezen over borgingkwaliteit bij nieuwe interventies

Zorg voor borging van de nieuwe werkwijze

Bij het ontwikkelen van een nieuwe interventie is een duidelijke beschrijving van de nieuwe werkwijze niet altijd beschikbaar. Als landelijke richtlijnen en kwaliteitsnormen niet voorhanden zijn of onvoldoende op elkaar aansluiten is het van belang lokaal inhoudelijke afspraken te maken over de kwaliteitsaspecten voor het organiseren en leveren van de zorg via de nieuwe interventie. Zorg daarbij voor een heldere en transparante beschrijving van de kwaliteitsnormen van de interventie, zowel op inhoud als het proces rondom de interventie. Leg werkwijzen voor het uitvoeren en evalueren van het zorgproces en de zorginhoud vast in afspraken of protocollen.

Zorg dat iedereen op de hoogte is en controleer of het werkbaar is. Laat het thema periodiek terugkomen op de agenda, zodat het bij betrokkenen onder de aandacht blijft. (Zie ook de aandachtspunten voor kwaliteit in de bijlage van de handreiking ‘Substitutie van zorg’).

Voorkom ongewenst (oud) gedrag

Verwijder oudere protocollen, materialen en hulpmiddelen zo snel mogelijk na invoering van de nieuwe werkwijze.

Zie ‘In 10 stappen van project naar effect’.

Leg kwaliteitscriteria voorafgaand aan de start van het project vast

Vermijd dat door het project de zorg ongewild verslechterd. Leg daarom van tevoren criteria vast. Bij ontwikkeling van de nieuwe interventie is het belangrijk om te bepalen of de (door de hulpvrager ervaren) kwaliteit van zorg tenminste gelijk blijft aan de zorg in de situatie voor de interventie.
Leg in het projectplan vast hoe, welke en wanneer uitkomst- en procesmaten over de kwaliteit van zorg geëvalueerd worden en wie dat doet. Bespreek periodiek de uitkomsten met de betrokkenen en maak zo nodig een plan voor kwaliteitsverbetering (voorbeeld van een verbeterplan).

Praktijkvoorbeeld Zorggroep Almere
Bij het Transmuraal Schouderspreekuur in Almere (TSA) wordt systematisch en kwalitatief onderzocht hoe de doelgroep het schouderspreekuur ervaart. Hiervoor zijn elf hulpvragers geïnterviewd. Deze hulpvragers ervaren TSA als een positieve en patiëntgerichte vorm van geïntegreerde eerstelijnszorg.
Tegelijkertijd signaleren de hulpvragers verbeterpunten in de voorlichting voorafgaand aan het spreekuur, in de structurering van de nazorg en in de overdracht naar de eigen zorg professional in de eerste lijn. Deze verbeterpunten kunnen het zorgproces optimaliseren. Daarnaast heeft het meerwaarde om systematisch te onderzoeken hoe de zorgprofessionals het TSA ervaren en om objectieve uitkomstmaten (zoals PROM’s en klinische gegevens) te integreren in de evaluatie. Zie hier voor meer informatie over TSA.

Sluit aan bij bestaande kwaliteitskaders, kennisagenda's en richtlijnen

Bestudeer bestaande kwaliteitskaders, kennisagenda’s en richtlijnen van de paramedische beroepsverenigingen, en sluit daarbij aan. Een kennisagenda beschrijft de belangrijkste kennishiaten binnen een discipline en bevat een plan van aanpak om deze lacunes op te lossen.

Kwaliteitskaders bieden betrokken partijen (zorgprofessionals, hulpvragers en financiers) handvatten voor kwaliteitsaspecten van passende eerstelijns paramedische zorg. In het kwaliteitskader maken zij afspraken over het waarborgen, verbeteren en inzichtelijk maken van de kwaliteit van zorg en het versterken van het lerend vermogen van paramedici.

Hou rekening met belemmerende en bevorderende factoren bij taakverplaatsing en -herschikking

Hou bij taakherschikking rekening met generieke succesfactoren en belemmeringen. Zie hiervoor aangrijpingspunten voor een toekomstvisie.

Voorbeeld van een succesfactor is: het goed afhechten van aansprakelijkheden en verantwoordelijkheden. Belangrijk thema hierbij is welke professional mag in financieel en juridisch opzicht de zorg leveren. Bijvoorbeeld, nurse practitioners en physician assistants zijn opgenomen in de Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg (BIG) register, waardoor deze professionals juridische bevoegdheden kregen. Dit kan ook een kans zijn voor toekomstige initiatieven binnen de paramedische zorg bij taakherschikkingsinitiatieven. Zie hier voor meer informatie.

Voorbeelden van belemmeringen van taakherschikking zijn:

Twijfel bij de beroepsgroepen over competenties en capaciteiten van de beroepsgroep waarnaar herschikt wordt.
Als de opleiding voor zorgsubstitutie of preventie niet goed is ingebed in de organisatie. Zie ook Visie op taakherschikking voor juridisch etc. vastleggen van afspraken.

Adviezen over expertise en continu leren van professionals

Zorg voor voldoende scholing en expertise

Zorg voor voldoende professionals met passende inhoudelijke expertise. Zowel over de beoogde doelgroep voor de interventie als het uitvoeren van de nieuwe interventie. Stem binnen het samenwerkingsverband af wat de vereisten zijn om de interventie uit te kunnen voeren en neem dit op in het plan van aanpak. (Zie ketenaanpak voor kinderen met overgewicht en obesitas voor een voorbeeld van een uitwerking per expertise ). Zorg voor voldoende scholing. Richt de scholing op de inhoud van de interventie maar ook op het samenwerken, zowel transmuraal als multi- of interprofessioneel. Stem met de verschillende betrokken organisaties af wie de scholingen organiseert.

Praktijkvoorbeeld EDOMAH
Ergotherapeuten mogen het EDOMAH-programma uitvoeren na een uitgebreide post-HBO scholing. Deze scholing wordt door een landelijk stuurgroep georganiseerd. Naast de landelijke stuurgroep zijn er ook regionale EDOMAH-kennisnetwerken waar intercollegiaal overleg plaatsvindt. Ook kunnen geschoolde ergotherapeuten aanvullende workshops en intervisie volgen om op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen. Zie hier voor meer informatie over het EDOMAH-project.

Investeer in tijd om te leren

Zet een continu leerproces in gang door te investeren in tijd om (samen) te leren. Bijvoorbeeld door scholing, maar ook door intercollegiaal overleggen te organiseren voor het in een veilige omgeving bespreken van casuïstiek of andere vraagstukken.

Bespreek met elkaar de verzamelde data over de kwaliteit van zorg en bepaal wat goed gaat en wat beter zou kunnen. Overweeg om gebruik te maken van professionele begeleiding voor zorgprofessionals door role modeling, mentoring en/of feedback.

Zie voorbeeld van het kwaliteitsregister paramedici voor een format voor het opzetten van intercollegiaal overleg.

Wees alert bij uitsluitende kwaliteitseisen

Bij uitsluitende kwaliteitseisen bij nieuwe paramedische interventies kan er een gebrek aan support in het veld ontstaan als niet alle professionals kunnen voldoen aan de betreffende kwaliteitseisen bijvoorbeeld omdat zij een vereiste scholing niet hebben gevolgd of specifieke ervaring of expertise niet bezitten.

Let op: uitsluitende kwaliteitseisen kunnen ook een kans zijn om de kwaliteit te bevorderen. Voorkom een wij/zij-situatie tussen degenen die wel en niet voldoen aan de kwaliteitseisen waarin partijen tegenover elkaar in plaats van naast elkaar komen te staan. Denk hierbij aan de motivatie en het draagvlak van de betrokken professional.